RGB, CMYK, PANTONE - O CO W TYM CHODZI

Obszary barwne występujące w procesie projektowania i w procesie druku

Na początek chciałbym przedstawić Państwu skrót pewnej rozmowy jaką odbyłem w pociągu z Krakowa do Warszawy - podkreślam, że rozmowa jest autentyczna!

A więc podczas podroży prowadziłem rozmowę z Klientem naszej drukarni i udzielałem mu pomocy przez telefon aby rozwiązać jego problem. Po skończonej rozmowie siedzący na przeciwko pasażer wyznał, że jest grafikiem i widzi, że ja jestem drukarzem więc zapytał czy nasza drukarnia pomoże mu w rozwiązaniu jego problemu. A jaki to problem? zapytałem, a to co usłyszałem ......, a zresztą sami oceńcie.

Pan powiedział, że ma problem z drukarniami bo żadna nie chce mu wydrukować jego prac w obszarze RGB i zamienia to na CMYK, a on chciałby żeby praca miała 17 milionów 600 tysięcy kolorów - zaniemówiłem. Tłumaczyłem Panu, że farbami procesowymi używanymi w druku offsetowym są farby z obszary CMYK, lub Hexachrome, czyli CMYKOG - Cyan, Magenta, Yellow, Black, Orange, Green, oraz farby z palety Pantone. Tłumaczyłem temu Panu, że nie ma farb w obszarze RGB, a on na to - co za problem to trzeba sprowadzić. Na nic zdały się argumenty, że 255 R, 255 G, 255 B daje kolor biały (skala RGB zawiera się w przedziale od 0 do 255, czyli 255 jest maksymalnym nasyceniem), Pan był odporny na wszystkie argumenty.

Jak to jest z tymi kolorami?

Na początek trochę teorii. Czy światło białe jest białe?

Jeżeli przepuścimy wiązkę światła białego przez pryzmat to wiązka ta ulegnie rozszczepieniu i uzyskamy barwną wstęgę czyli tak zwane widmo światła białego. Jak do tego dochodzi? Wszelkie promieniowanie, w tym światło rozchodzi się w próżni ze stałą prędkością, natomiast w ciałach stałych przezroczystych, a takim jest pryzmat te prędkości są różne. Najwolniej rozchodzi sie światło o długości fali 380 do 400 nm, czyli fioletowe, a najszybciej światło o długości fali 700 do 780 nm, czyli światło czerwone. Oznacz to, że współczynnik załamania dla poszczególnych barw nie jest stały i zależy od długości fali świetlnej.

Rozszczepienie światła białego

Jaki zatem jest zakres promieniowania widzialnego? Nie da się tego jednoznacznie określić z uwagi na skomplikowaną budowę ludzkiego oka jak i samego mózgu. Każdy człowiek może postrzegać barwy w odmienny sposób oraz widzieć je w innym zakresie. Przyjmuje się, że dolna granica promieniowania widzialnego zawiera się między 380 do 400 nanometrów, a górna granica zawiera się między 760 do 780 nanometrów. Ilustruje to poniższy rysunek.

Zakres promieniowania widzialnego


Jak widzimy kolory?

Widzenie kolorów przez człowieka jest wynikiem skomplikowanych procesów zachodzących w ludzkim oku, oraz mózgu, dlatego nie będziemy, się tym zajmować. Warto jednak pamiętać, że u każdego człowieka oko inaczej odbiera barwy, a zatem informacje o "kolorze" przesłane do mózgu będą różne dla różnych ludzi. Mózg też jest indywidualną sprawą każdego człowieka dlatego informacja o kolorze zostanie przez mózg przetworzona inaczej dla różnych osób.

Przedmiot, w tym przykładzie pomidor oświetlony jest światłem białym (np. słonecznym). Pomidor pochłania wszystkie promienie świetlne oprócz promieni o długości odpowiadającym barwie czerwonej. Promienie te zostaną odbite od jego powierzchni i trafią do naszego oka po czym nasz mózg zarejestruje że pomidor ma barwę czerwoną. Oczywiście różni ludzie odbiorą tę czerwień w różny sposób, bo mózg każdego człowieka przetworzy tę informację w inny sposób. Sposób widzenia barw przez człowieka ilustruje poniższy rysunek.

Jak widzimy kolory


Co to jest RGB?

RGB jest jednym z modeli obszarów barw. RGB jest skrótem od Red, Green i Blue, czyli Czerwony, Zielony, Niebieski. Kolory w trybie RGB tworzone są z promieni świetlnych w takich urządzeniach jak monitor, skanery i aparaty cyfrowe itp., a stopień nasycenia barwy jest mierzony w skali od 0 do 255. W tym przypadku barwy sumowane są do bieli (jest to tak zwane mieszanie addytywne) czyli suma wszystkich kolorów daje biel, ilustruje to między innymi poniższy rysunek.

RGB

Należy dodać, że niektóre kolory występujące w przestrzeni barwnej RGB nie istnieją w przestrzeni CMYK lub Pantone.


Co to jest CMYK?

CMYK jest to skrót od pierwszych liter kolorów składających się na farby procesowe stosowane w druku offsetowym, a więc: C - Cyan , M - Magenta, Y - Yellow, K - Kontur lub Black. Opisane kolory są podstawowymi barwami używanymi w procesie druku offsetowego.

CMYK

Mieszanie farb - w tym przypadku drukarskich - jest sumowane do czerni, jest to mieszanie zwane mieszaniem substraktywnym. 100% nasycenia składowych CMY daje kolor czarny jednak nie jest to intensywna czerń a racej czerń zbliżona do koloru błota. Dlatego do kolorów CMY dodano czwarty kolor K - Kontur lub Black

Każdy kolor farby drukarskiej pochłania inna część światła białego, a ponieważ farby procesowe używane do druku offsetowego są transparentne, białe światło przechodzi przez nie. Część światła białego po przejściu przez warstwę farby jest odbijana od podłoża papierowego i to odbite światło zarejestrujemy jako barwę. Opis ten wyjaśnia również, dlaczego ten sam kolor farby wygląda inaczej w zależności od koloru podłoża, czyli użytego do druku papieru.


Co to są kolory Pantone?

Kolory Pantone to dodatkowe kolory uzyskane w wyniku mieszania 13 barw podstawowych plus 14 kolor czarny. Ponieważ do dyspozycji mamy w sumie aż 14 barw podstawowych możemy w wyniku ich mieszania uzyskać bardzo dużą ilość różnych barw. Niektóre z tych barw mogą mieć odwzorowanie w obszarze barwnym CMYK, jednak większość jest niemożliwa do osiągniecia podczas druku farbami z obszaru CMYK. Kolory Pantone najczęściej używane są jako farby specjalne do odwzorowania znaków specjalnych jak np.: logo firmowe.


Farby drukarskie Hexachrome

Hexachrome jest to rzadko stosowany model do druku offsetowego bardzo wysokiej jakości, na przykład do druku katalogów wysyłkowych, gdzie ważne jest właściwe odwzorowanie kolorów oferowanych produktów (szczególnie ubrań).

Hexachrome jest to zestaw sześciu kolorów farb drukarskich przeznaczony do druku na maszynach sześciokolorowych. Farby hexachrome oznaczane są jako CMYKOG, czyli Cyan, Magenta, Yellow, Black, Orange i Green. Nalezy zaznaczyć że farby CMYK używane w druku Hexachrome są inne niz farby procesowe CMYK przeznaczone do druku czterokolorowego. Obszar barw Hexachrome jest znacznie większy od obszaru barwnego CMYK, dzięki czemu ogranicza się też stosowanie farb z palety Pantone.


Porównanie obszarów barwnych

Poniższy rysunek obrazuje wielkości i zakresy obszarów barwnych.

Obszary barwne